، بسیج یک حرکت اجتماعی است که در هر جامعه ای با توجه به فرهنگ آن جامعه و به اشکال مختلفی در اثر شرایط خاص بوجود می آید. حتی در دوران صدر اسلام نیز به هنگام حمله کفار و منافقین علیه مسلمانان زمانی که فرمان تشکیل نیروی مبارز علیه آنها داده می شود مسلمانان داوطلبانه در مساجد گردهم می آمدند تا توان خود را از نظر نیروی انسانی و تجهیزات نظامی برای مقابله با دشمنان اسلام بسیج کنند.
امام خمینی (ره) در این رابطه چنین می فرمایند: «قضیه بسیج، همان مساله ای است که در صدر اسلام بوده است این مساله جدید نیست، در اسلام سابقه داشته است و چون مقصد ما اسلام است، باید هر جوانی یک نیرو باشد برای دفاع از اسلام و همه مردم و هر کسی در هر شغلی که هست مهیا باشد برای جلوگیری از کفر و هجوم بیگانگان ». (پایگاه بسیج دانشگاه فردوسی مشهد)
در طول تاریخ اسلام و ایران همواره دشمنان سعی کرده اند به اشکال مختلف از پیشرفت و ترقی مسلمانان جلوگیری کنند.
انقلاب اسلامی ایران که الهام گرفته از اسلام ناب محمدی (ص) بوده از نخستین روزهای پیروزی با توطئه های گسترده و سازمان یافته دشمنان اسلام روبرو گردید. عظمت اهداف انقلاب و گستردگی توطئه های دشمنان، ایجاب می کرد که برای حفظ و سیانت از انقلاب اسلامی و ارزشها و اهداف آن در برابر شبیخون ابرقدرتها دفاع کند بنابراین بعد از پیروزی انقلاب اسلامی را درون اقشار میلیونی به طور خودجوش، حرکتی در جهت حفظ و حراست دست آوردهای انقلاب و پیروزی بزرگی که نصیب امت اسلامی شده بود، بوجود آمد.
رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره عرصه بسیج میفرمایند: «عرصهی بسیج یک عرصهی عمومی است؛ نه مختص یک قشر است، نه مختص یک بخشی از بخشهای جغرافیائی کشور است، نه مختص یک زمانی دونِ زمان دیگری است؛ نه مختص یک عرصهئی دون عرصهی دیگری است. در همهی جاها، در همهی مکانها، زمانها، عرصهها و در همهی قشرها، این وجود دارد. این معنای بسیج است». (khamenei.ir)
با همه این اوصاف میتوان گفت، هفته بسیج فرصتی دوباره برای تجدید بیعت با آرمانهای امام (ره) و مقام معظم رهبری و یادآوری رشادتهای بسیجیان در دوران دفاع مقدس است. فلسفه تشکیل بسیج، تحکیم و تحقق ارزشهای اسلام است. بسیج تشکلی مردمی، کمهزینه، بیتوقع و آمادهبهخدمت است که همواره در مسیر دفاع از انقلاب است. اگر جامعهای بدون پویایی و حرکت باشد، پیشرفتی نخواهد داشت.
جوانان بسیجی باید چون اهرمی نیرومند، زمینه حرکت و شتاب بهسوی فرهنگ و تمدن، اختراع و ابتکار را فراهم آورند. در جامعه با ترویج فرهنگ بسیج و تربیت جوانان بسیجی میتوانیم پیشرفتهای قابلتوجهی در همه زمینهها داشته باشیم. به نوعی میتوان گفت، تفکر بسیجی تفکری پویا و زنده است که به جامعه حیات و نشاط میبخشد. اگر تفکر سازنده بسیجی در جامعه پیاده شود، کشور در مقابل حوادث و ناملایمات بیمه خواهد شد.