عوامل متعدی در بروز وضعیت فعلی دریاچه ارومیه موثر بوده است که از جمله می توان به افزایش جمعیت و توزیع نامناسب آن در آذربایجان غربی اشاره کرد، برای مثال همین مهاجرت هایی که از شهرهای کوچک و روستاها به شهرهای بزرگ صورت می گیرد و منابع آبی را دچار تنش می کند.
وی تصریح کرد: عامل دیگر کشاورزی ناکارآمد است، همانگونه که می دانیم سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص ملی ما 13 درصد است در صورتی که 90 درصد آب مصرف می کند، همین مساله کشاورزی ما را ناکارآمد کرده است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: عامل مهم دیگری که در بحث خشک شدن دریاچه ارومیه تاثیرگذار بوده عطش توسعه است، جامعه ما می خواهد توسعه پیدا کند و یک سری پروژه ها را در این راستا انجام می دهد که بر روی دریاچه موثر است، برای مثال در بخش آب با تعدد تصمیم گیری مواجهیم و ارگان های مختلف در این حوزه دخالت می کنند؛ تفکر مدیریتی نیز بیشتر سازه ای است تا غیرسازه ای، به عنوان نمونه هر موقع خواسته ایم حرکتی را انجام دهیم به سدسازی رجوع کرده ایم.
پرویشی اضافه کرد: ضعف سیاسی سازمان های محیط زیستی در کشور نیز در کنار موارد مذکور اثرگذار بوده است البته نباید دنبال مقصر بگردیم و باید رفع مشکل را در اولویت قرار دهیم.
رئیس دانشکده فنی دانشگاه آزاد ارومیه در ادامه اظهار کرد: توزیع جمعیت ما متقارن نیست و به دلیل این که مشاغل بیشتر در نقاط شهری متمرکز شده است تمایل برای مهاجرت بیشتر می شود؛ در بخش کشاورزی نیز بیشتر نیروهای جوان و کارآمد به محض این که به سن خاصی می رسند به شهر ها مهاجرت می کنند و بیشتر کسانی که در روستاها باقی می مانند افرادی بالای 50 سال هستند که طبیعتا این افراد حاضر به ریسک نمی شوند، کشاورزی سنتی را رها نمی کنند و به روش های مدرن رو نمی آورند.
وی ادامه داد: در بحث آب اولویت همواره با شرب است و طی سال های گذشته اولویت دوم کشاورزی بوده و آخرین اولیوت محیط زیست، یعنی بهتر است بگوییم پیوست محیط زیستی پروژه های عمرانی در اولویت سوم قرار می گرفت و حتی بعضا فراموش می شد. اما اکنون که این شرایط به وجود آمده است اولویت دوم و سوم در حال جابجایی است یعنی پیوست محیط زیستی پروژه های عمرانی دارد جای کشاورزی را می گیرد.
پرویشی خاطرنشان کرد: در مجموع آنچه که بیشترین تاثیر مخرب را بر روی دریاچه گذاشته عامل انسانی است نه عوامل اقلیمی و طبیعی.
پرویشی در پاسخ به این سوال که آیا امیدی نسبت به احیاء دریاچه ارومیه وجود دارد، گفت: طبق گزارشاتی که کارشناسان ارائه داده اند ظرف دو سال گذشته کاهش تراز آب از 40 سانتی متر به 20 سانتی متر رسیده است که نشان دهنده وضعیت بهتر است، به لحاظ علمی نیز نسبت به احیاء دریاچه امیدوارم و سابقه فنی که در بخش آب وجود دارد این امیدواری را تقویت می کند اما شاید دریاچه ارومیه را مانند گذشته نبینیم، دریاچه ممکن است کوچک شود و به حدود بیست سال گذشته باز نگردد.
وی تصریح کرد: انسان به طور کلی از گذشته های دور عادت کرده است که به محیط زیست چندان اهمیت ندهد اما امروزه آثار و نتایج این بی اعتنایی ها را می بینیم، متأسفانه آسیب زیست محیطی پدیده غیرقابل بازگشت است و وقتی صدمه می زند به طور کامل به شرایط قبل باز نمی گردد و درجاتی از آسیب را در طبیعت به جا می گذارد.
این هیات علمی دانشگاه آزاد ارومیه با تقسیم راهکارهای احیاء دریاچه ارومیه به سه بخش راهکارهای سریع و اضطراری، میان مدت و بلندمدت، اظهار کرد: برخی اقدامات دولت من جمله رهاسازی آب سد بوکان، طرح نکاشت و همچنین اتصال زرینه رود و سیمینه رود جزو راهکارهای سریع است که به شکل آنی و ضربتی اثر گذارند.
وی افزود: در راهکارهای میان مدت شاید انتقال بین حوزه ای در راستای خرید زمان موثر باشد تا راهکارهای بلندمدت به ثمر رسیده و نتیجه بخش واقع شوند.
پرویشی در ادامه گفت: البته باید توجه داشته باشیم که حتی اگر تمام نیاز آبی دریاچه را برطرف سازیم یعنی سد ها را باز کنیم تا همه آب ها روانه شوند و کشاورزی تعطیل شود دریاچه به حالت سابق باز نمی گردد و این درس بزرگی خواهد بود تا مردم نسبت به اهمیت حفاظت از محیط زیست نیز آگاه تر شوند.
رئیس دانشکده فنی دانشگاه آزاد ارومیه ادامه داد: مردمی که در این منطقه زندگی می کنند معیشتشان به کشاورزی گره خورده است، اگر قرار باشد شرب و کشاورزی را مختل کنیم به نظر کار چندان صحیحی نیست چرا که این تصمیمات تنها نقش مسکن و چسب زخم را برای دریاچه ایفا می کنند و راهکاری اساسی نیست.
وی خاطرنشان کرد: انتقال حوضه به حوضه آب نیز از از جنس همان چسب زخمی است که به آن اشاره شد، جدیدا بحث انتقال آب از دریاچه وان نیز مطرح است که بنا به دلایل علمی و فنی بعضا توجیهات فنی و علمی نیز داشته باشد برای مثال در بحث دریاچه وان با توجه به این که تراز آبی این دریاچه که باعث شور شدان اراضی اطراف می شود دولت ترکیه هم ممکن است چندان بی میل به انتقال آب نباشد اما خب باید توجه داشت که این مسال در عمل به سادگی بحث های نظری نیست.
پرویشی در ادامه با اشاره به برنامه ریزی دولت برای احیاء دریاچه ارومیه گفت: برنامه ده ساله دولت در این راستاست که دریاچه از نظر فعل و انفعالات اکولوژیکی بتواندتا مدت زمان ده سال زنده بماند.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: در بحث مدیریت آب و برنامه ریزی ها باید در گام اول به داده های واقعی و دقیق دسترسی داشته باشیم و در این راستا جدیدا دستگاه گیرنده ماهواره ای در تبریز نصب می شود که می تواند به تصاویر تمامی ماهواره های جهانی دسترسی داشته باشد تغییرات بارندگی، سیستم های جوی، عناصر اقلیمی، رطوبت منطقه، پوشش های گیاهی منطقه و توسعه محدوده های نمکی را هر نیم ساعت به نیم ساعت گزارش کند بنابراین در مورد داده و پتانسیل علمی مشکل چندانی نخواهیم داشت.
این هیات علمی دانشگاه آزاد ارومیه همچنین با اشاره به لزوم پرهیز از بزرگنمایی و استفاده نابجا از کلمات در توصیف شرایط، اظهار کرد: باید مراقب باشیم که کلماتی مانند بحران را با استفاده نابجا از آن ها لوث و بی اثر نکنیم، به عنوان نمونه سرانه آب برای هر نفر در سال با توجه به منابع آب تزریق پذیر نزدیک به 1300 متر مکعب است پس می توان گفت ما در فقر آبی و بحران به سر نمی بریم لذا لازم است در استفاده از این واژه ها دقت عمل صورت بگیرد.
وی در ادامه اظهار کرد: در مقیاس کلان و ملی تلاش دولت این است از ظرفیت های دانشگاهی و منطقه ای استفاده کند، دولت کاملا می داند که صورت مساله چیست و می داند که این وضعیت محصول خشکسالی و اقلیم نیست بلکه عامل انسانی در آن دخیل است، این مساله در بین کارشناسان و نخبگان پذیرفته است اما هنوز به مردم انتقال پیدا نکرده است.
پرویشی تصریح کرد: مردم را باید در حل مشکل به عنوان بخشی از راه حل دخالت دهیم و نساله دریاچه ارومیه رفع نخواهد شد مگر با کمک مردم.
این عضو کمیته پایش آب و فاضلاب ستاد احیاء دریاچه ارومیه در پاسخ به این سوال که بودجه های تخصیص یافته به ستاد احیاء تا چه عملیاتی بوده و تا چه میزان برای نجات دریاچه استفاده می شود، گفت: تصمیمات مصوب را در راستای احیاء دریاچه ارومیه می دانم و امروز یک طرف برنامه ریزی ها و هر تخصیص و تصویب پروژه و حتی ارزیابی گزارشات ارسالی اثر آن بر روی دریاچه ارومیه بررسی می شود، از نظر اعتبار نیز مشکلی وجود ندارد، برای مثال بودجه در نظر گرفته شده احیاء تراز اکولوژیک طی ده سال 120 هزار میلیارد ریال است، اما این که چگونه صورت می گیرد بنده در مقامی نیستم که بتوانم تایید یا تکذیب کنم.
رئیس دانشکده فنی دانشگاه آزاد ارومیه در پایان خاطرنشان کرد: رهبر معظم انقلاب در فرمایشات 17 اسفند 1393 فرمودند که "محیط زیست مربوط به این دولت و آن دولت نیست، مربوط به این شخص و آن شخص نیست" لذا بر همه وظیفه است که فارغ از اختلافات و تعلقات سیاسی و جناحی خود به دنبال رفع مشکلات باشیم.